Financiële transactietaks zorgt voor groei

Saïd El Khadraoui: “Studie in opdracht Europese sociaaldemocraten spreekt cijfers van Europese Commissie tegen”

Uit een wetenschappelijke studie, besteld door de fractie van de Europese sociaaldemocraten blijkt dat de invoering van een financiële transactietaks in Europa, niet - zoals de Europese Commissie voorspelt - zal zorgen voor een daling van het BNP, maar integendeel voor een stijging. Dat komt omdat zo’n taks de kans op een nieuwe crisis verkleint. Bovendien zorgt een slimme belasting op financiële transacties er niet voor dat bedrijven wegtrekken uit Europa en zullen het niet de kleine spaarder of - belegger zijn die geraakt worden, maar wel de traders die snel geld willen verdienen met risicovolle handel.  

De invoering van een belasting op financiële transacties en de effecten daarvan op de Europese economie vormen het onderwerp van verhit debat. Tegenstanders waarschuwen dat zo een belasting op financiële transacties wel eens een negatief effect zou kunnen hebben op de economie. Zo liet ook De Nederlandse Bank (DNB) weten tegen een financiële transactietaks gekant te zijn. DNB vindt het “twijfelachtig of verstorend marktgedrag erdoor wordt ontmoedigd.” De Europese Commissie schat in haar eigen impactstudie het effect van de financiële transactietaks op het BNP negatief in. Aanvankelijk sprak de Commissie van een mogelijke krimp met - 0,53 procent van het Europese BNP, een cijfer dat daarna werd bijgesteld naar een krimp van - 0,2 procent.

“Maar de studie die de fractie van de Europese sociaaldemocraten (S&D) heeft laten uitvoeren en die vandaag werd voorgesteld, spreekt dat tegen,” zegt Europees parlementslid Saïd El Khadraoui die het dossier in het Europees parlement volgt. “De Commissie houdt immers geen rekening met een aantal factoren, waaronder de inperking van het systeemrisico als gevolg van een financiële transactietaks en de beperking van high frequency trading, die vandaag zo’n 40 procent van de financiële transacties vertegenwoordigt. Deze razendsnelle financiële transacties dragen een zeer groot systemisch risico in zich. Die systemische risico’s vertragen op termijn de economische groei. Samen met een beter toezicht op de financiële sector, zal dat er voor zorgen dat ook de kans op nieuwe crisissen afneemt,” zegt El Khadraoui. De studie, uitgevoerd door prof Stephany Griffith-Jones, Financial Markets Director bij het Initiative for Policy Dialogue aan de Columbia University en Avinash Persaud, emeritus hoogleraar aan het Gresham College (UK) en stichter en voorzitter van Intelligence Capital, komt tot de conclusie dat er een positief effect zou bestaan op het BNP, namelijk een stijging met 0,25 procent. 

Critici van een financiële transactietaks vreesden niet enkel het negatieve effect op de Europese economie, maar waarschuwden er eveneens voor dat financiële bedrijven zullen wegtrekken uit de EU, zeker als enkel de Unie een financiële transactietaks zou invoeren. “Ze verwijzen daarbij vaak naar de Zweedse financiële transactietaks die in de jaren ’80 van de vorige eeuw werd geschrapt,” zegt El Khadraoui. “Zweedse traders vermeden de taks door uit te wijken naar andere Europese landen.” 

De studie van Griffith-Jones en Persaud stelt voor om de financiële transactietaks relatief laag te houden om belastingsvermijding te ontmoedigen, maar om traders die er de randjes aflopen zwaar te sanctioneren. “Wie grote risico’s wil nemen door allerlei achterpoortjes te gebruiken, moet dan later maar op de blaren zitten,” zegt El Khadraoui. Daarom raden de experts ook af om de belasting te laten betalen door ‘residents’, namelijk instellingen die in de EU gevestigd zijn, om te vermijden dat ze wegtrekken. “Er bestaan alternatieven,” zegt El Khadraoui, “zoals de stamp duty of het zegelrecht dat ondermeer in het Verenigd Koninkrijk wordt gebruikt. Britse beleggingsproducten krijgen pas een juridische status nadat ze een zegel (stamp duty) hebben gekregen. Niet gezegelde producten zijn weliswaar verhandelbaar, maar minder waard. Buitenlandse bedrijven die Britse producten verhandelen, moeten die taks ook betalen. Een Chinese investeerder die een Britse bank in Hong Kong gebruikt om een Frans beleggingsproduct te kopen, zal ook de taks betalen, anders zou hij geen juridisch bindende titel krijgen. In het VK wordt op die manier jaarlijks 5 miljard dollar verhandeld, waarvan 40 procent door niet ingezetenen van het Verenigd Koninkrijk. Ook in Mumbai, Hong Kong, Seoul wordt soortgelijke tax gehoffen, goed voor 23 miljard dollar per jaar.”

Tot slot vreesden critici dat ook kleine investeerders zwaar zouden getroffen worden door een financiële transactietaks. “Daarbij werd vaak gewezen naar pensioenfondsen, die uiteraard het spaargeld van de pensioenen ook beleggen. Maar in ons voorstel wordt de financiële transactietaks afhankelijk gemaakt van de snelheid waarmee gehandeld wordt. Dat betekent dat speculanten die snel veel geld willen verdienen door grote risico’s te nemen, véél zullen betalen,” zegt El Khadraoui. “Maar ‘trage’ beleggingen betalen beperkt. Pensioenfondsen houden hun beleggingen gemiddeld 2 jaar aan. Met een financiële transactietaks van bijvoorbeeld 1 procent op het verhandelen van de helft van haar portfolio elke twee jaar, zal een pensioenfonds een taks betalen van 0,05 procent. Een high frequency trader die zijn hele portfolio op één dag verhandelt, betaalt makkelijk het honderdvoud. Niet iedereen zal dus evenveel transactietaks moeten betalen.”

“Deze studie biedt eindelijk weerwoord aan de pogingen van de financiële wereld om voortdurend te ontsnappen aan elke bijdrage in de strijd tegen de crisis,” zegt Saïd El Khadraoui. Zolang ook de verantwoordelijken voor de crisis geen bijdrage leveren, zal er nooit bij de bevolking een draagkracht ontstaan om de overheid te laten bezuinigen.” Volgens El Khadraoui kunnen deze nieuwe inkomsten op verschillende manieren worden gebruikt, zodat ze nog bijkomende effecten kunnen genereren. “Ze kunnen er voor zorgen dat de overheidsschulden verminderd worden en kunnen andere - eventueel bijkomende- lasten vervangen. Een transactietaks is een progressieve belastingen die relatief gezien de laagste inkomens ten goede komt. Bovendien kan ze ook gebruikt worden om te investeren zodat er economische groei kan gerealiseerd worden. En er is dringend nood aan grootschalige, duurzame investeringen in ondermeer de energiesector, de industrie en in innovatieve KMO’s. Volgens El Khadraoui heeft de Europese Commissie inmiddels de sociaaldemocratische studie ook gelezen. “Morgen zou de Commissie al commentaar leveren op onze studie,” zegt hij. De Commissie vindt dat haar oorspronkelijke voorstel bovendien door sommige landen misbruikt werd om het systeem van een financiële transactietaks in discrediet te brengen. Volgens de Commissie zou een belasting op financiële transacties uiteindelijk wel een positief effect hebben. De Commissie schat de rechtstreekse opbrengst van een financiële transactietaks op 57 miljard euro.De Franse president Sarkozy heeft inmiddels aangekondigd dat Frankrijk een financiële transactietaks zal invoeren.

Meer info: Saïd El Khadraoui: +32  477 24 34 98
*Avinash D. Persaud is founder and Chairman of Intelligence Capital and Emeritus Professor of Gresham College http://www.gresham.ac.uk/professors-and-speakers/professor-avinash-persa... Stephany Griffith-Jones is Financial Markets Director at the Initiative for Policy Dialogue, Columbia University www.stephanygj.net/ www.policydialogue.org