Europa werkt aan nieuwe regels voor ratingagentschappen

Saïd El Khadraoui: “In juli leggen we de ratingwaanzin eindelijk aan banden”

Sinds de start van de financiële crisis staan de ratingagentschappen die de kredietwaardigheid van banken, financiële instellingen en landen beoordelen stevig onder druk. Verschillende economen wezen er op dat de kredietbeoordelaars mee aan de basis lagen van de financiële crisis. Vandaag vond in het Europees parlement een hoorzitting plaats met experts over een nieuw op te richten Europees ratingbureau, een voorstel dat gelanceerd werd door de Europese sociaaldemocraten. “Hoewel het aanvankelijk lauw onthaald werd door de conservatieve partijen in het Europees parlement lijken de geesten nu te rijpen,” zegt Saïd El Khadraoui, die de handel en wandel van de ratingagentschappen op de voet volgt. De Europese Commissie werkt voorlopig nog niet aan een Europees ratingagentschap, zoals de sociaaldemocraten dat willen, maar werkt nu wel een striktere regelgeving uit voor kredietbeoordelaars in het algemeen. Dat voorstel van de Commissie werd vandaag besproken in de commissie economie van het Europees parlement.”

Europa wil in de toekomst de regelgeving van de ratingagentschappen verstrengen. De beoordeling van de kredietwaardigheid van financiële instellingen en producten, net zoals die van landen, zat tot vandaag geconcentreerd bij drie Angelsaksische bureaus, die de facto een oligopolie hadden. “Meer concurrentie zou daarom een goede zaak zijn,” zegt El Khadraoui. “Tijdens de hoorzitting in het Europees parlement werd bijvoorbeeld geopperd om, naast een Europeese kredietbeoordelaar, ook de twee bestaande Japanse kredietbeoordelaars een grotere rol te laten spelen.”
Volgens Saïd El Khadraoui moeten we, wat landenratings betreft, verlost geraken van het blinde geloof in het oordeel van de ratingagentschappen. De bureraus geven een beoordeling op basis van gegevens die ook beschikbaar worden gesteld door de OESO, door nationale banken en het IMF… Voor een neutraal oordeel over de kredietwaardigheid van een land kunnen die gegevens gebruikt worden en is de tussenstap van een ratingagentschap niet eens nodig.”

“Europa wenst dat kredietbeoordelaars totaal transparant werken, wat betekent dat elke stap in het ratingproces publiek consulteerbaar moet zijn,” zegt El Khadraoui. “De bureaus moeten ook meer duidelijkheid verschaffen over de gehanteerde beoordelingsmethoden. De Europese toezichthouder ESMA moet nagaan of die transparantie gevrijwaard is. Ook moet het duidelijk zijn dat de aandeelhouders van de agentschappen - grote financiële groepen - geen totale controle kunnen hebben over het ratingagentschap. De bestaande kredietbeoordelaars worden gekenmerkt door een sterke kruisparticipaties in het aandeelhoudersschap, wat het risico op belangenconflicten bijzonder groot maakt,” zegt El Khadraoui. “Striktere regels inzake de aandeelhoudersstructuur zijn daarom gewenst.” Bovendien kunnen ratingagentschappen vandaag niet verantwoordelijk worden gesteld voor hun ratings. “Dat zou in de toekomst moeten veranderen. Het kan niet dat kredietbeoordelaars economieën kunnen breken met soms heel bedenkelijke beoordelingen, maar daar geen enkele verantwoording voor moeten afleggen.”

De Europese Commissie stelt bovendien voor dat er een rotatie moet komen van de kredietbeoordelaars. Zo zou dezelfde kredietbeoordelaar slechts gedurende drie jaar een financiële instelling kunnen beoordelen. Daarna is het de beurt aan een ander bureau. Over dat rotatiemechanisme bestaat er echter nog grote onduidelijkheid.
Europa vindt verder dat het betalingsmodel onder de loep moet worden genomen. “Vandaag betaalt de financiële instelling of het land dat beoordeeld wordt. Dat is het zogenaamde ‘issuer pays’-systeem. Dat werd in de jaren ’70 ingevoerd en wordt nu door de drie grote agentschappen toegepast. Het vergroot uiteraard het risico dat de kredietbeoordelaars zich laten beïnvloeden door hun klant. Europa wil eigenlijk terugkeren naar het systeem dat vroeger bestond, namelijk het ‘subscriber pays’-model, waarbij grote instellingen die investeren in obligaties en andere financiële producten voor de ratings betalen.” 
Tot slot vindt Europa dat kredietbeoordelaars in veel grotere mate het algemeen belang voor ogen moeten houden, omdat hun beoordelingen een breed effect kunnen hebben op de sameleving.

Dat de grote kredietbeoordelaars niet blij zijn met de Europese plannen hoeft niet te verwonderen. Het ratingbureau Fitch waarschuwde al dat de Europese voorstellen ‘onbedoelde gevolgen’ kunnen hebben. Wat Fitch daarmee precies bedoelt is niet helemaal duidelijk.
Het voorstel van de Europese Commissie zal nu verder behandeld worden door het parlement, dat amendementen kan indienen om de voorstellen te verfijnen of aan te passen. Dat zou tegen eind april afgerond moeten zijn. Het definitieve voorstel verhuist dan in mei naar de commissie economie, om in de plenaire vergadering van het Europees parlement gestemd te worden in juli. “Wij zijn vooral blij dat het nu stilaan vooruit gaat,” zegt Saïd El Khadraoui. “Toen de sociaaldemocraten voor het eerst zeiden dat we de ratingagentschappen aan de ketting moesten leggen, was de tegenstand groot. Maar kijk, nu zijn we een half jaar verder en er wordt werk gemaakt van ons voorstel. Stilaan merken we dat de oplossingen die de Europese sociaaldeocraten naar voor hebben geschoven, een bredere aanhang krijgen. Wij hopen dat dat ook het geval zal zijn voor de oprichting van een echt Europees ratingagentschap. Dat geldt ook voor het bezuinigingsfetisjisme van de Europese conservatieven. Wij zeggen al een jaar dat we dringend moeten investeren in duurzame groei. Stilaan horen we ook onze politieke tegenstanders die piste in de mond nemen. Het gaat traag, maar langzaam lijkt het besef te groeien dat er ook andere oplossingen bestaan om uit de crisis te geraken,” besluit El Khadraoui.
 

 Meer info:

Saïd El Khadraoui: +32  477 24 34 98